• Geef eerst een pitch: zo beperk je jezelf tot de hoofdzaken binnen een minuut.
• Probeer het eens zonder Powerpoint. Al een goed verhaal zonder visuals? Dan wordt het mét vast nog beter.
• Experimenteer schaamteloos met je stem: toonhoogte, spreeksnelheid, intonatie.
• Draag eens voor in de ‘Marga-van-Praagmodus’: alsof je een kind een verhaaltje voorleest.
• Maak een video van jezelf en kijk hoe je staat en beweegt.
• Neem alleen je stemgeluid eens op (dus zonder beeld) en luister naar je eigen presentatie/voordracht. Hoe lang kan het je boeien? En je collega’s/partner/kinderen?

Wél kun je iemand die (vakmatig) al redelijk bekwaam is in het Engels snel leren handige zinnen te gebruiken om zijn/haar presentatie te structureren en om soepele overgangen tussen de slides of thema’s te creëren. Dit zal de presentatie als geheel zeer ten goede komen en verlevendigen.

Een tweede, zo mogelijk nog belangrijker reden om een training presenteren in het Engels te volgen is dat zelfs de meest charismatische sprekers hun natuurlijke charme compleet kunnen verliezen wanneer zij in een vreemde taal moeten presenteren. Ik zie het zelf regelmatig bij mijn business studenten aan de Rijksuniversiteit Groningen: hanige jongens en pittige meiden die gas zouden kunnen verkopen aan de gemeente Slochteren zolang het allemaal in het Nederlands mag, staan te schutteren als kleine kinderen wanneer het in het Engels moet.

Gebrek aan vertrouwen en routine verlamt minstens zo erg als gebrek aan woordenschat. In mijn trainingen merk ik dat je weliswaar bestaande Engelse woordenschat moet activeren en enige nieuwe woordenschat moet aanleren maar dat vooral de ‘overall flow’ van de presentatie telt. Het verhaal moet lekker lopen, los van grammaticale correctheid en taalkundige perfectie. Daarvoor is een zekere mildheid, zelfs nonchalance nodig: de trainer moet geen leraar Engels met rode pen willen zijn en de spreker moet zichzelf heel wat gemaakte foutjes direct vergeven en doorpraten, vooral doorpraten.

Wanneer deze staat van mildheid/nonchalance bereikt wordt, komt er ruimte voor ontspanning en gebeurt het mooiste dat wij kunnen zien in een spreker. Zijn houding verandert, haar stem klinkt warmer, hun presentatie wordt een echt verhaal met anekdotes en voorbeelden. Dan wordt presenteren in het Engels gewoon gloedvol presenteren, ondanks het Engels.

Dáárom geef ik trainingen presenteren in het Engels.

In het bewuste fragment maakt De Vries, ongetwijfeld nerveus en onder grote druk staand, alle fouten die een leider kan maken in tijden van crisis. Hij laat daardoor naar mijn mening een zeer onbetrouwbare en onzekere indruk achter juist op het moment dat hij absolute betrouwbaarheid zou moeten uitstralen. Waar zit ‘m dat nu in?

Ten eerste hakkelt hij behoorlijk en lijkt veelvuldig te moeten nadenken (“uh, uh”). Geen sterke indruk en weinig overtuigd van zijn eigen versie, zo lijkt het.

Daarnaast gebruikt hij de vage, ambtelijke taal met zijn moeizame formuleringen die we helaas van politici gewend zijn. Die vaagheid is vaak nuttig voor het sluiten van compromissen zonder gezichtsverlies. In crisiscommunicatie echter, als de fan de shit al lang over de hele kamer heeft verspreid, eist het publiek juist helderheid, transparantie en een billen bloot mentaliteit. Dan werkt een ‘taalgordijn’ als een rode lap op een stier.

Tenslotte zijn ogen: hij kijkt erg vaak naar links in plaats van naar de interviewer. Daardoor lijkt hij opgejaagd en is het alsof hij zich steeds iets moet herinneren. Maar wat dan? De werkelijke situatie rond Fortuyn destijds? Daar zal hij toch ook al eerder zijn hersenen over hebben gepijnigd en hij zal elke archiefkast hebben laten omkeren. Of zoekt hij naar de ‘officiële’ versie van Binnenlandse Zaken die hij met zijn communicatiestaf heeft afgestemd en die hij van buiten heeft geleerd?

Alleen die indruk is al genoeg om mensen aan het twijfelen te brengen. En dat is nu juist het probleem. Klaas de Vries kan nog zo integer zijn geweest in de kwestie Fortuyn, een dergelijk media-optreden biedt teveel ruimte voor twijfel op een cruciaal, want explosief moment.

Leiderschap tonen moet je dus absoluut ook letterlijk nemen: het oog wil ook wat.

Hier volgen enkele tips en vragen die knelpunten, interne eisen en onderliggende angsten bloot kunnen leggen.

1. Hoe is je algehele zelfbeeld en wil je eigenlijk wel gezien en gehoord worden? Zo nee, waarom niet?
2. Hoe streng ben je doorgaans voor jezelf (en anderen) op een schaal van 1-10?
3. Wat moet je allemaal van jezelf tijdens het presenteren, spreken of optreden?
4. Wat is het ergste dat er zou kunnen gebeuren en wat betekent dat voor jou?
5. Heb je eerdere negatieve ervaringen met presenteren, spreken of optreden?
6. Sta je wel achter de boodschap die je brengt of moet brengen?
7. Welke gedachten over of aspecten van presenteren etc. maken je het meest ongemakkelijk?

Met eerlijke antwoorden op deze vragen kun je vervolgens werken in coaching of training.

TIP: Je kunt aan de hand van deze vragen ook al eens zelf aan de slag met bijvoorbeeld RET (Rationeel-emotieve therapie).

Tijdens onze trainingen Spreekangst Overwinnen besteden wij, naast oefenen, de nodige aandacht aan deze en andere vragen waardoor het voor jezelf veel duidelijker wordt waar je vastzit. Vervolgens krijg je de tools om mentaal en emotioneel vrij te worden en een prachtige presentatie of voordracht te geven.

Ik hoor graag je resultaten!

Dergelijke controledrang is voor mij vooral een teken van grote, existentiële angst, levensangst.  Een angstige samenleving accepteert geen risico’s, plaatst vele hekken, mentaal en fysiek, en komt daardoor tragisch genoeg juist tot stilstand. De angstige mens doet in principe hetzelfde: die plaatst een hek om zichzelf en voorkomt liever dan dat hij geneest.

Zo zal iemand met spreekangst er alles aan doen zich af te sluiten uit pure angst, die allerlei vormen kan aannemen: angst om af te gaan, uitgelachen te worden, angst echt gezien en gehoord te worden, angst serieus genomen te worden, angst deskundig te zijn in de ogen van anderen, angst te (moeten) presteren, angst volwassen te (moeten) zijn.

De kunst is dan samen de hekken te slechten: eerst openzetten, op een kiertje, en ervaren dat er niets ergs gebeurt. Dan steeds iets wijder open om ze tenslotte neer te halen. Want bij een mens zonder hekken kun je binnenkomen, die is open en uitnodigend.